Amsterdamse ombudsman: Vrijwillige ouderbijdrage moet anders

Op schoolreisje met de bus

Elk kind zou mee moeten kunnen op schoolreisje of deelnemen aan Sinterklaas, zegt de Amsterdamse kinderombudsman Anne Martien van der Does. Regelmatig krijgt ze een melding van ouders en kinderen over uitsluiting van een activiteit.

“Sommige ouders kunnen of willen de vrijwillige ouderbijdrage niet betalen, maar scholen hebben het geld hard nodig. Uitsluiten van een activiteit is dan het enige machtsmiddel dat ze hebben, terwijl een kind van dit soort activiteiten kan leren. Ik vind dat onbegrijpelijk.”

Dierentuin
Amsterdamse basisscholen vragen aan ouders een bijdrage variërend van vijftig tot soms wel zevenhonderd euro. Dit gebruiken ze voor een schoolreisje, een bezoek aan de dierentuin en Sinterklaas, maar ook voor extra voorzieningen zoals muziek.

In theorie staat betalen vrij, maar in de praktijk blijkt dit niet zo simpel. “Het is een vrijwillige bijdrage, maar het komt erop neer dat we zonder dat geld bepaalde dingen niet kunnen doen,” zegt Conny van Egmond, directeur van de Visserschool in West.

‘Verwarrend’
“Er is niets sneuer dan een aantal kinderen dat niet mee kan op schoolreisje,” zegt BartJan Commissaris, directeur van basisschool Polsstok in Zuidoost. “Maar ik heb hier ook niet een extra lade die ik kan opentrekken om het te betalen. Bovendien, als er één kind niet hoeft te betalen, betalen er volgend jaar twintig niet.”

Het feit dat de bijdrage vrijwillig is, terwijl veel scholen niet zonder kunnen, maakt het alleen maar verwarrend, vindt Commissaris. “Verplicht de bijdrage om dit soort rare situaties te voorkomen.”

Amsterdamse kinderombudsman Anne Martien van der Does
Amsterdamse kinderombudsman Anne Martien van der Does

Voor ouders die de bijdrage niet kunnen betalen wijzen veel scholen op de scholierenbijdrage van de gemeente, maar, zeggen schooldirecteuren: niet iedereen kan hier aanspraak op maken of weet die te vinden. Ook komt die tegemoetkoming niet altijd bij de school terecht.

Vaak denken scholen daarom mee met ouders, informeren ze over de opties of treffen een regeling om zo veel mogelijk kinderen aan boord te krijgen. “Daardoor komt het bij ons niet veel voor, maar als ouders echt geen sjoege geven, hulp niet aannemen en niet betalen, dan kan een kind niet mee,” zegt Van Egmond. “Van de ouders wordt ook verantwoordelijkheid verwacht.”

Solidariteitsfonds
De kinderombudsman wil vanaf volgend schooljaar concreet gaan kijken naar een oplossing. “Ik wil niet alleen kijken naar hoe je ouders aan het betalen krijgt. Misschien kunnen we de bijdrage anders inrichten of op zoek naar andere potjes.”

Ook de PvdA vindt dat er naar oplossingen gezocht moet worden. “Een schoolreisje heeft ook een educatief doel en als een kind niet mee kan, onthoud je het een leerervaring,” zegt Marjolein Moorman. Ze denkt dat een solidariteitsfonds vanuit de gemeente een oplossing zou kunnen zijn, of een deel van de scholierenvergoeding zou rechtstreeks naar de scholen overgemaakt kunnen worden.

Wethouders Arjan Vliegenthart (Armoede) en Simone Kukenheim (Onderwijs) willen in het nieuwe schooljaar een pilot starten met twaalf scholen, om te bekijken of de scholierenvergoeding gemakkelijker bij de scholen terecht kan komen.